Liczebność Wojsk Obrony Terytorialnej

W listopadzie 2015 r. podczas przedstawiania posłom Komisji Obrony Narodowej Informacji Ministra Obrony na temat aktualnych problemów obronności oraz planów działań resortu w 2016 r. minister obrony narodowej Antoni Macierewicz zapowiedział utworzenie obrony terytorialnej kraju jako immanentnej części polskiej armii. Miałaby być podporządkowana naczelnemu dowódcy i jednolitej strukturze dowódczej jaką zamierzały wprowadzić rządy Prawa i Sprawiedliwości. Doradca ministra płk. Krzysztof Gaj zapowiedział liczebność tej formacji na 46 tysięcy żołnierzy. Podano przy tym ilość żołnierzy na czas wojny. Co budziło wątpliwości, ze względu na chęć utrzymywania obrony terytorialnej jako sił o wyższej gotowości bojowej od wojsk operacyjnych.

W marcu 2016 r. pełnomocnik ministra obrony narodowej do spraw utworzenia Obrony Terytorialnej dr Grzegorz Kwaśniak zapowiedział zakończenie procesu szkolenia (osiągnięcie gotowości bojowej) na koniec 2021 r. Podał zarazem końcową strukturę tego typu wojsk na 17 brygad i 364 kompanie obrony terytorialnej oraz około 35 tysięcy żołnierzy. Od 2017 roku pojawia się docelowa liczebność Wojsk Obrony Terytorialnej wynosząca 53 tysiące żołnierzy. We wrześniu tego roku gen. bryg. Kukuła udziela wywiadu portalowi Wirtualna Polska i wspomina o ponad 300 kompaniach lekkiej piechoty. Jako, że brygady w poszczególnych województwach miały mieć różną liczebność, zależną od uwarunkowań miejscowych, trwały wówczas prace koncepcyjne, w związku z czym mogły wystąpić różnice w  określaniu potrzeb osobowych, można przyjąć, że te liczby nie są sprzeczne. Plany były bardzo ambitne: w 2017 r. WOT miał liczyć 18 tysięcy żołnierzy, 35 tysięcy w 2018 r. Pełne ukompletowanie jednostek miano osiągnąć do 2019 roku. Zgodnie z oficjalną stroną Ministerstwa Obrony Narodowej plany nie zostały zrealizowane.

W 2022 r. brakuje 17 tysięcy żołnierzy. Zakładając, że średnio Brygada Obrony Terytorialnej ma liczyć około 3 tysięcy żołnierzy, brakuje personelu na pełnych brygad. To oznacza, że Wojska Obrony Terytorialnej w aspekcie osiągania i utrzymania gotowości bojowej podążają szeroką drogą do piekła wytyczoną przez wojska lądowe. W obu rodzajach sił zbrojnych tworzone są kolejne jednostki, bez dbania o odpowiednie ukompletowanie personelem  (lub sprzętem) istniejących.

Konsekwencją tego typu podejścia jest drastyczne zredukowanie zdolności bojowych jednostek, które nie są w stanie działać całością (abstrahując od tego, że ma to być norma w brygadach obrony terytorialnej), a jedynie delegować do wykonywania zadań swego rodzaju  grupy bojowe będące zlepkami pododdziałów. Aktualnym przykładem tego zjawiska jest operacja Bezpieczne Podlasie, w ramach której MON skierowało na granicę z Białorusią ekwiwalent wzmocnionego batalionu zmotoryzowanego, czyli około tysiąca żołnierzy i dwieście pojazdów będącego konglomeratem żołnierzy z 12. i 17. brygad zmechanizowanych. Oznacza to, że do wystawienia tysiąca żołnierzy, czyli jednostki szczebla batalionu, trzeba było zaangażować dwie brygady, które łącznie, etatowo powinny liczyć około siedmiu tysięcy żołnierzy. Co szczególnie istotne, każda z wymienionych brygad wchodzi w skład innej dywizji.

…………….

Powyższy tekst to fragment nowego raportu Fundacji Ad Arma „Tabele WOT” na temat Wojsk Obrony Terytorialnej. Na początku 2024 r. liczebność WOT przekroczyła, podobno, ponad 40 tys. żołnierzy. Napisaliśmy podobno ponieważ pod koniec 2023 r. planowano nabór w 2024 r. 8 tys. nowych terytorialsów i osiągnięcie 41 tysięcy żołnierzy w nowym rodzaju sił zbrojnych. Wciąż jednak nie osiągnięto zakładanego stanu osobowego WOT, które miały być ukompletowane już w 2019 roku. Dlaczego tak się dzieje? O przyczynach tego zjawiska możemy przeczytać w pełnej wersji raportu, w którym omówiono m.in. doktrynę WOT, organizację, wyposażenie i logistykę WOT, szkolenie żołnierzy WOT, kwestię przywództwa w Wojskach Obrony Terytorialnej oraz zasoby osobowe, infrastrukturę oraz koszty WOT. Raport jest już do kupienia w sklepie internetowym 3DOM.

(Wykres nie stanowi części raportu i jest ilustracją do powyższego fragmentu. Więcej tabel i wykresów znajduje się w pełnej wersji publikacji „Tabele WOT”.)